Ferman

Ferman, kelime itibariyle emir, irade, buyruk anlamını taşır. 

İslamiyeti kabul ettikten sonra İlhanlılar tarafından kullanılan bu kelime, Osmanlılar'a da onlardan geçmiştir. Kısaca ferman; herhangi bir konuda Sultan'ın "Alamet-i Şerif" denilen tuğralı emri demektir. Osmanlılarda divani hat ile yazılması gelenek olan fermanlar kısaca şu sırayla kaleme alınırlardı:

En üst kısma davet, ki bir dua metninden oluşur. Bunun altında tuğra kısmı, onun altında ise esas metin kısmı bulunur. 

Bu kısım ferman gönderilen kişinin isim ve sıfatlarını taşıyan övgü sözleri, konuya giriş cümlesi, fermanın çıkarılma sebebi, padişahın yapılmasını istenen şeyi emrettiğinin ifadesi, işin açıklaması, ihtar ve ısrar sözleri, son satırda ise tarih bölümlerinden oluşur.

Üzerine padişahın kendi el yazısı ile bir ibare de bulunan fermanlara "Ferman-ı Hûmayun" denir.

Günümüzde, antik değer taşıyan orijinal fermanlar gibi onların iyi kopyaları da büyük ilgi görmektedir. Oldukça zor bir yazı olan divani hat ile yazılan kopyaları, orijinaline uygun kağıt ve mürekkep kullanarak, usta hattatlar tarafından hazırlanmaktadır.

Not: Hüsn-i Hat ve tezhib sanatçıları ( biçim ve stil olarak) Tuğra ve Ferman sanatlarını da yapabilmektedirler